اواخر سال 88 بود؛ مصوبه تبديل روستاهايي با بيش از 3500 نفر جمعيت به شهر در مجلس شوراي اسلامي نيز به تصويب رسيد. البته در اين مصوبه آمده است كه تنها ملاك براي تبديل روستاها جمعيت آن نيست و بايد شرايط ديگري را هم داشته باشند، البته هيچ اشاره‌يي به شرايط نشده و ضمن اينكه بر اساس اين مصوبه هيچ اجباري در تبديل روستاهاي واجد شرايط به شهر نيست. تقريبا 2 سالي از تصويب اين طرح مي‌گذرد. آمار چنداني از وضع روستاهايي كه تبديل به شهر شده يا در پروسه تبديل قرار گرفته‌اند در دست نيست.

اين در حالي است كه طبق اعلام سازمان شهرداري‌ها و دهياري‌هاي كشور در قانون بودجه سال 89 مبلغ 50 ميليارد تومان براي كمك به شهرداري‌هاي جديد التاسيس محروم يا داراي ويژگي خاص در نظر گرفته شد.

البته طبق آمار اعلام شده از سوي سازمان فوق اگر مصوبه دولت در تمام روستاهاي بالاي 3 هزار و 500 نفر جعيت اجرا شود بيش از 490 شهر به شهرهاي كنوني كشور اضافه مي‌شود. افزوده شدن 490 شهر به شهرهاي كنوني كشور شايد در نخستين نگاه خوب به نظر برسد اما نبايد از ياد ببريم كه تبديل شدن هر روستا به شهر يعني از بين بردن فضاهاي زراعتي، ساخت ساختمان، آسفالت جاده‌هاي خاكي و مالرو و حفظ دشت‌ها و مناطق سرسبز. به گزارش مهر استاندار آذربايجان شرقي با بيان اينكه «طبق مصوبه دولت تمام روستاهاي بالاي 3500 نفر، به شهر تبديل خواهند شد، گفت: «بر اين اساس 42 بخش و روستاي استان شهر مي‌شوند و شمار شهرهاي استان از 58 به 100 شهر افزايش مي‌يابد.»

تبديل روستاها به شهر با كدام امكانات؟
اينكه تصويب شدن يك طرح در مجلس و حتي اختصاص اعتبار به آن باز هم نمي‌تواند ضمانت اجرايي خوبي براي طرح باشد، مساله چندان غيرمعمولي نيست، جزييات زيادي در رابطه به اين مصوبه گفته نشده، بيشتر استان‌ها از اين طرح استقبال كرده‌اند و سعي كرده‌اند ليست روستاهايي را كه مي‌توانند تبديل به شهر شوند را تهيه كرده و به سازمان شهرداري‌ها و دهياري‌هاي كشور تحويل داده‌اند. حال سوال اينجاست كساني كه چنين طرحي را تهيه و تنظيم كرده و كساني كه اين طرح را به تصويب رسانده‌اند، چه تعريفي از شهر دارند؟

براستي تبديل كردن يك روستا به شهر آن هم به واسطه داشتن جمعيتي بالاي 3 هزار و 500 نفر كار راحتي است. اين طرح در شرايطي تصويب مي‌شود كه در بسياري از استان‌ها شهرهايي كوچك از حداقل امكانات شهرنشيني برخوردار نيستند. بيمارستان ندارند، سينما ندارند، مكان‌هاي تفريحي ندارند، هنوز خيلي از خيابان‌ها و كوچه‌هايشان يا آسفالت نشده يا آسفالتش بر اثر گذشت سال‌ها از بين رفته ديگر كسي به آن اهميت نمي‌دهد.

گواه اين مدعا شهرهايي مثل شوشتر (استان خوزستان)، سردشت (استان آذربايجان غربي) اصلا چرا راه‌هايي به اين دوري برويم در همين تهران خيلي از خيابان‌ها و حتي اتوبان‌ها از آسفالت و امكانات استاندارد يك شهر بزرگ برخوردار نيستند آن وقت چطور مي‌خواهيم 490 شهر ديگر را ايجاد كرده و به آنها رسيدگي كنيم. از سوي ديگر تبديل كردن روستاها به شهر يعني از بين بردن زمين‌هاي زراعتي و فضاي سبز چرا كه لازمه شهرها ساختمان‌هايي هستند كه جايگزين درختان و فضاهاي سبز مي‌شوند.

ضمن اينكه با اجراي چنين طرحي ما كشاورزي و دامداري را نيز به سمت نابودي و انقراض مي‌كشيم ضمن اينكه تطبيق دادن افراد ميانسان و سالخورده‌يي كه سال‌هاي زيادي با فرهنگ و آداب و رسوم روستايي زندگي كرده و به آن فضا خو گرفته‌اند كار چندان آساني نيست، البته كساني كه اين طرح را نوشته و به تصويب رسانده‌اند هيچ نظرسنجي از روستاييان نكرده و اصلا نمي‌دانند كه آنها راضي به چنين كاري هستند يا نه؟ درست است كه هيچ اجباري براي روستاها وجود ندارد، اين اجبار در قانون بيان نشده اما قطعا مسوولان استان‌ها و شهرستان‌ها خود چنين اجباري را بر افراد روستايي ديكته مي‌كنند چرا كه مي‌خواهند در رقابت دريافت بودجه و بالا بردن راندمان كاري خود بر رقيبانشان پيروز شوند و قطعا اين پيروزي بر مصلحت روستاييان و خواسته‌هاي آنها ارجحيت خواهد يافت.

اما نكته مهم‌تر آن است كه آيا اين مصوبه هيات دولت، كه منجر به دولت بزرگ‌تر با بودجه بيشتر مي‌شود، با صرفه‌جويي‌هاي رايج مخالف است.

طرح‌هايي كه با هم تناقض دارند
طرح يا همان مصوبه تبديل روستاهايي كه بيش از 3500 نفر جمعيت دارند مي‌تواند از زواياي متعددي مورد بررسي قرار گيرد. تبديل هر روستا به شهر يعني ايجاد يك شهرداري، فرمانداري كه بايد نماينده‌يي از استان در آن حضور داشته باشند. يعني ايجاد اداره‌هايي با تعداد كارمند حال قرار است چنين اتفاقي در شرايطي رخ دهد كه دولت مدعي است مي‌خواهد بدنه خود را كوچك كرده و از حجم فعاليت‌هايش كم كند، نقطه تضاد اين دو طرح هم در همين مساله است. افزوده شدن بر تعداد شهرها يعني افزايش بدنه دولت!

مفهومي با برداشت‌هاي شخصي
نكته جالب ديگر اين است كه بسياري از مسوولان استان‌ها و شهرستان‌ها از اين طرح به عنوان عاملي براي رسيدگي به روستاهاي محروم نام برده و معتقدند اين طرح باعث مي‌شود تا بسياري از روستاها از امكانات برق و آب و تلفن برخوردار شوند، كه البته داشتن چنين امكاناتي باعث نمي‌شود كه روستاها تبديل به شهر شوند، اين امكانات حق تمام روستاها است و دليلي بر شهر شدن آنها نيست. متاسفانه تعريف‌هاي غلطي كه از اين موضوع ارايه مي‌شود باعث شده تا اين مصوبه هم مانند بسياري از مصوبات ديگر در هنگام اجرا تغيير ماهيت داده و به طرحي تازه تبديل شود.

گواه اين مدعا اظهارات مديركل امور روستايي شهرستان آذر شهر است. به گفته او آسفالت‌ريزي راه‌هاي ارتباطي، اداره امور روستاهاي بالاي 3 هزار و 500 نفر جعيت با قوانين شهرداري، ايجاد امكانات شغلي براي جوانان روستايي (معضلي كه هنوز در شهرهاي بزرگ حل نشده) باعث تبديل شدن روستا‌ها به شهر مي‌شود. (همايش شوراهاي اسلامي آذرشهر 1389)

حرف آخر
هيچكس مخالف پيشرفت نيست. اما فقط با تغيير نام يك روستا به شهر به واسطه داشتن يك تعداد مشخص جمعيت نمي‌توان باعث پيشرفت روستاها شد. مي‌توان با تصويب بودجه‌يي براي روستاييان و مشاغل روستايي مثل دامداري، كشاورزي، قالي بافي و صنايعي كه در بسياري از روستاها رو به انقراض است هم ايجاد اشتغال كرد و هم باعث پيشرفت زندگي روستاييان شد.
چرا كه تبديل هر روستا به شهر اگر قرار باشد بر اساس استاندارد‌هاي واقعي يك شهر انجام شود خيلي بيشتر از آن چيزي كه در بودجه دولت پيش‌بيني شده است. در نهايت به اين نتيجه مي‌رسيم كه‌ اي كاش پيش از تصويب هر طرحي آن را از زواياي مختلف مورد بررسي قرار داد.